Alef-Bet · אָלֶף־בֵּית
Alfabet hebrajski
22 litery, którymi zapisano Biblię hebrajską. Przy każdej znajdziesz nazwę, wymowę, wartość liczbową i pierwotne znaczenie znaku, a nazwę litery usłyszysz w nagraniu lektora kursu.
Wszystkie litery alfabetu hebrajskiego
Litery w kolejności alfabetu, od alef do taw. Kliknij głośnik, żeby usłyszeć nazwę litery (przy literach o dwóch wymowach także drugi dźwięk) albo przykładowe słowo. Wymowę podajemy tak, jak czyta się hebrajski biblijny w polskiej transkrypcji.
| # | Litera | Nazwa | Wymowa | Liczba | Pierwotne znaczenie | Przykład |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | א | Alef | niema | 1 | Wół | אוֹר orświatło |
| 2 | בּב | Bet | b / w | 2 | Dom | בַּיִת bajitdom |
| 3 | ג | Gimel | g | 3 | Wielbłąd / Kij do rzucania | גָּדוֹל gadolwielki |
| 4 | ד | Dalet | d | 4 | Drzwi | דָּבָר dawarsłowo, sprawa, kwestia |
| 5 | ה | He | h | 5 | Wołający człowiek, Oto! (?) | הַר hargóra |
| 6 | ו | Waw | w | 6 | Kołek, Hak, Palik | וָו wawhak |
| 7 | ז | Zajin | z | 7 | Broń, Oręż / Strzała (?) | זָהָב zahawzłoto |
| 8 | ח | Chet | ch (charczące) | 8 | Płot, Parkan (?) | חַיִּים chajimżycie |
| 9 | ט | Tet | t | 9 | Wrzeciono, Kołowrotek do przędzenia (?) | טוֹב towdobry |
| 10 | י | Jod | j | 10 | Ręka, Przedramię | יָד jadręka, przedramię |
| 11 | כּכ | Kaf na końcu słowa: ך | k / ch (charczące) | 20 | Dłoń, Wewnętrzna strona dłoni | כֹּהֵן kohenkapłan |
| 12 | ל | Lamed | l | 30 | Kij do popędzania bydła, Oścień | לֵב lewserce, siedziba życiowej siły, wnętrze, wola |
| 13 | מ | Mem na końcu słowa: ם | m | 40 | Woda | מַיִם majimwoda |
| 14 | נ | Nun na końcu słowa: ן | n | 50 | Ryba / Wąż | נָבִיא nawiprorok |
| 15 | ס | Samech | s | 60 | Podpora, Wspornik | סֵפֶר seferksięga |
| 16 | ע | Ajin | niema | 70 | Oko | עַיִן ajinoko |
| 17 | פּפ | Pe na końcu słowa: ף | p / f | 80 | Usta | פֶּה peusta |
| 18 | צ | Cade na końcu słowa: ץ | c | 90 | Roślina (?) / Haczyk do łowienia ryb (?) | צַדִּיק cadiksprawiedliwy |
| 19 | ק | Kof | k | 100 | Małpa / Ucho igielne | קֹדֶשׁ kodeszświętość |
| 20 | ר | Resz | r | 200 | Głowa | רֹאשׁ roszgłowa |
| 21 | שׁשׂ | Szin | sz / s | 300 | Ząb, Zęby | שָׁלוֹם szalomcałość, nienaruszalność, pełnia, dobrostan, zdrowie, dobrobyt, pokój, zgoda, pozdrowienie, powitanie |
| 22 | ת | Taw | t | 400 | Znak, Stempel | תּוֹרָה toranauka, pouczenie, reguła, Prawo, wskazanie drogi (wyciągniętym palcem, ręką) |
Znak zapytania przy znaczeniu oznacza, że badacze nie są zgodni co do pierwotnego obrazka. Litery z kropką w środku (dagesz) i bez niej czytamy różnie: o tym niżej.
Litery końcowe (sofit)
Pięć liter ma osobny kształt, gdy stoi na samym końcu wyrazu. To nie są nowe litery, tylko inny zapis tej samej głoski, dlatego alfabet ciągle liczy 22 znaki. W tabeli wartości liczbowych formy końcowe dostają czasem osobne wartości, od 500 do 900.
Najważniejsze cechy alfabetu hebrajskiego
Alfabet hebrajski lub też Alef-Bet, od dwóch pierwszych liter go tworzących (אָלֶף, alef i בֵּית, bet), to 22 znaki spółgłoskowe, które służą do zapisu całego języka. Każda z liter ma swoją podstawową wartość fonetyczną, wartość liczbową, a czasem również funkcję gramatyczną.
Wyłącznie spółgłoski
22 litery składające się na hebrajski alfabet to spółgłoski. Samogłoski nie były zapisywane aż do czasów głębokiego średniowiecza.
Tylko wielkie litery
Od starożytności po dzień dzisiejszy w hebrajskim nie istnieje rozróżnienie na litery małe i wielkie. Wszystkie zapisujemy tak zwanym pismem kwadratowym.
Warianty końcowe
Pięć liter posiada dodatkową, wydłużoną formę zapisu, gdy stoją na samym końcu wyrazu: כ→ך, מ→ם, נ→ן, פ→ף, צ→ץ. Są to jedynie graficzne warianty, bez wpływu na sposób ich odczytywania.
Dagesz, kropka zmieniająca wymowę
Niewielka kropka wewnątrz litery modyfikuje sposób jej odczytywania. Dla przykładu: בּ (bet z kropką) wymawiamy jak nasze [b], a ב (bet bez kropki) jak nasze [w]. Zasada ta dotyczy wyłącznie trzech liter: bet, kaf i pe.
Matres lectionis, czyli pomoce w czytaniu
Na przestrzeni wieków cztery litery (alef, he, waw oraz jod) zyskały funkcję pomocniczą, zaczęły być stosowane do sporadycznego zapisu samogłosek. Z łaciny nazywamy je „matres lectionis”, dosłownie „matkami lektury”.
Dodatkowe funkcje gramatyczne
Część liter alfabetu pełni specjalne role w gramatyce języka. Używamy ich do zapisu przyimków, partykuł lub osób gramatycznych. Zgadza się, w hebrajskim nawet pojedyncza litera może sprawować ważną funkcję!
Z Lekcji 1 kursu: Dlaczego warto czytać Biblię po hebrajsku? (bezpłatna, bez konta).
Jak czytać po hebrajsku?
Hebrajski czytamy od prawej do lewej. Pierwsze słowo Biblii zaczyna się więc od litery po prawej stronie: to bet z kropką w środku, czytane jak [b]. Dalej idą resz, alef, szin, jod i taw.
Litery zapisują same spółgłoski. Kreski i kropki pod literami i nad nimi to samogłoski (nikud), które dopisano do tekstu Biblii dopiero w średniowieczu (masoreci). Dlatego naukę zaczyna się od alfabetu, a potem dochodzą samogłoski i pierwsze słowa.
W kursie każde słowo z tekstu biblijnego można kliknąć: pojawia się transkrypcja, tłumaczenie i nagranie lektora.
Jak nauczyć się alfabetu hebrajskiego?
Najszybciej idzie małymi porcjami: kilka liter naraz, karta z historią znaku, ćwiczenie ze słuchu i od razu prawdziwe słowa z Biblii. Tak jest ułożony kurs hebrajskiego biblijnego prof. Marcina Majewskiego i Karola Dziwiora. Pierwsze dwie lekcje są bezpłatne, kolejne odblokowujesz, płacąc tyle, ile chcesz.
Sławek