בְּרֵאשִׁית – Bereiszit: Pierwsze słowo Biblii i ukryte w nim przesłanie

Kiedy uczysz się czytać po hebrajsku i po raz pierwszy odczytujesz pierwsze słowo Tory, coś się zmienia. Nie tylko dlatego, że samodzielnie rozszyfrowałeś tekst sprzed tysięcy lat – ale dlatego, że to słowo kryje w sobie całą teologię stworzenia.

Anatomia słowa Bereiszit

Bereiszit (בְּרֵאשִׁית) to forma złożona. Rozbijamy ją na elementy. Prefiks ב (be) oznacza w lub na początku. Rdzeń ראשׁ (rosz) to głowa, szczyt, początek. Końcówka ית (-it) tworzy formę konstruktową (status constructus) – w głowie czegoś, na początku.

• בְּ (be) – przyimek: w, na, przy
• רֵאשִׁית (reiszit) – forma od rosz (ראשׁ): głowa, szczyt, pierwszy
• Całość: w początku, na początku – nie: od początku (co implikuje coś przed stworzeniem)

Dlaczego Biblia zaczyna się od litery Bet, nie Alef?

To jedno z klasycy pytań midraszu. Alef (א) jest pierwszą literą alfabetu – logiczne byłoby, żeby Tora zaczynała się od alef. Ale zaczyna się od bet (ב). Midrasz Bereiszit Rabba tłumaczy: Bet jest zamknięta z trzech stron, a otwarta tylko w jedną – ku przodowi. Mówi nam: badaj to, co przed tobą (świat stworzony), nie to, co było przed stworzeniem.

„Każdy, kto szuka, co jest powyżej i poniżej, co jest przed stworzeniem i co będzie po końcu – lepiej byłoby dla niego, gdyby się nie urodził."

Midrasz, Hagiga 2,1

Gematria słowa Bereiszit

Gematria (numerologia liter) słowa bereiszit daje 913. Według tradycji kabalistycznej, 913 to liczba powiązana z breit – przymierzem i berija – stworzeniem bytu ex nihilo. Pierwsze słowo Tory zawiera w sobie zatem nie tylko opis, ale ontologię: Stworzenie jest aktem przymierza.

בָּרָא – Bara: Stworzył z niczego

Drugi wyraz – bara (ברא) – to stworzył. Ten rdzeń jest w Biblii używany wyłącznie z Bogiem jako podmiotem. Człowiek może jaca (יצר) – formować, modelować, asah (עשה) – robić, budować. Ale bara – tylko Bóg. To słowo oznacza stworzenie absolutnie nowe, bez materii wyjściowej. Creatio ex nihilo w jednym wyrazie.

Pierwsze słowo Tory to okno na całą teologię biblijną. Kiedy czytasz je po hebrajsku – w oryginale – zaczynasz rozumieć, dlaczego rabini poświęcali całe życie na analizę jednego zdania. Każda litera, każdy prefiks, każda końcówka gramatyczna niesie znaczenie.